De expressie van pure abstractie bij Manuela Vermeeren

Categorie: Computerkunst & Mixed media & Schilderen & Tekenen & Uitgelicht

Geschreven door:
Gepubliceerd op:
Kunstenaar(s):

Manuela Tjarkina Vermeeren, recent lid geworden van de Limburgse Kunstkring, balanceert in haar kunst op een heel spannende manier op het kruispunt tussen digitaal en fysiek, waarbij ze ook haar werk als grafisch ontwerpster mee in de weegschaal durft te leggen. Het maakt haar – overigens volledig abstracte – werk verrassend expressief en sprekend.

Rites de passage uit 2023, recent werk dat ook te zien zal zijn tijdens de expositie ’State of the Art’ in ECI.

Voor Manuela is haar fysiek werk en haar werk op iPad in beginsel gelijkwaardig. Ze acht de ene vorm immers niet superieur aan de andere. Wat zij digitaal creëert inspireert weer voor haar doeken, en vice versa. Manuela vertelt: “Zo ontstonden tijdens het werken op de iPad op zeker moment een soort ‘muren’ waarop ik tekens/markeringen zette, vergelijkbaar met graffiti. Die ‘muren’ met hun texturen en structuren wilde ik daarna ook op mijn canvas, dus toen ben ik gaan experimenteren.” Inmiddels gebruikt Manuela verschillende materialen (zand, koffiegruis, mais) om het gladde doek helemaal of deels van een ruwe laag te voorzien om daarop vlekken en lijnen te zetten. “Het verschil is dat op canvas de lijnen subtieler zijn en dat er meer van de kijker gevraagd wordt om te zien wat er gebeurt,” zo voegt ze er nog aan toe.

De iPad gebruikt ze op twee manieren: om unieke digitale werken te maken, die in beperkte oplage worden geprint op Hahnemuhle papier met pigmentinkten. Maar de iPad dient ook om dingen uit te proberen, wanneer ze op canvas werkt en vastloopt of twijfelt hoe verder te gaan. Manuela: “Ik maak dan een foto van het doek en test op mijn iPad uit waar ik denk dat het heen moet. In praktijk is het wel zo dat er periodes zijn waarin ik vooral fysiek werk, en periodes waarin ik mijn tijd en energie vooral in het digitale werk steek. Mijn atelier is mooi en groot, maar onverwarmd en niet-geïsoleerd, dus er zijn dagen/weken dat werken op de iPad ook domweg comfortabeler is.”

Er zijn dagen of weken dat werken op de iPad ook domweg comfortabeler is.

Manuela is zowel grafisch ontwerper als vrij kunstenaar. Over de vraag op welke manier deze beide disciplines elkaar beïnvloeden of sturen, moet ze even nadenken.
“Goede vraag, want beide disciplines verhouden zich niet per definitie heel goed tot elkaar. Waar ik als grafisch ontwerper werk aan de hand van een strak, goed doordacht grid, dat tot op de pixel precies wordt vormgegeven, moet ik als vrij kunstenaar in staat zijn dingen op het doek te laten ‘ontsporen’. Ik merk soms dat ik als kunstenaar de neiging heb om het net even te ‘mooi’ te maken, en dat zit me dan in de weg.” Andersom is dat effect er ook, zij het in mindere mate: Manuela merkt soms dat opdrachtgevers haar grafische ontwerpen wat te ‘far out’ vinden en liever iets hebben wat ze al kennen. Kortom, het is een beetje schipperen maar dat houdt het ook wel weer spannend.

Volledig abstract

Hoewel Manueal figuratief werk zeker kan waarderen, werkt zij zelf steeds volledig abstract. “Al op de academie merkte ik dat ik er persoonlijk in artistiek opzicht niets mee kon,” zo vertelt ze. “Ik heb dus altijd abstract gewerkt. Wel maak ik gebruik van figuratieve elementen in mijn werken – een soort ‘tokens’ zoals een kruis, een zon of een landkaart – en soms ook wel van (niet-bestaande) dierenvormen.” Volgens Manuela is een geslaagde Vermeeren abstract, maar dan wel op een manier dat de kijker er keer op keer weer andere dingen in kan zien – noem het figuratieve tendensen, of een evocatie van het figuratieve.

Abstract, maar wel op een manier dat de kijker er keer op keer weer andere dingen in kan zien.

Henosis stamt uit 2022 en is volledig op iPad gemaakt, zonder nabewerking op de computer.

Momenteel zit Manuela in de voorbereidingsfase van een groot (onderzoeks)project rond ‘De kleuren van de Maas’.
Het project zit nog grotendeels ‘in haar hoofd’ en is door de aanzienlijke tijdsinvestering die ermee gemoeid is (vooral in het reizen naar verschillende plekken langs de Maas, maar ook in het opgraven van bodemzand aldaar en het verwerken van dat zand in olieverf) per definitie een meerjarenproject. Het is vooralsnog een project met een ‘open einde’: het idee is nu een serie schilderijen waar steeds lokale zandpigmenten in zijn verwerkt, maar het kan ook best heel anders uitpakken. Op haar site zal ze binnenkort met een soort dagboek beginnen waar ze meer vertelt over het ontstaan van dit project (i.e. het buiten haar oevers treden van de Maas in 2021, toen Manuela pas kort in Roermond woonde). Het heeft in ieder geval al opgeleverd dat zij de bron van de Maas op het Plateau van Langres in Frankrijk heeft bezocht, en daar vandaan aarde en water heeft meegenomen.

Toekomstplannen

Tot slot vertelt Manuela: “Ik heb door omstandigheden vele jaren geen penseel vastgehouden, dus ik ben heel blij dat fysiek kunst maken weer onderdeel is van mijn leven. Het digitaal werken ligt meer in het verlengde van mijn andere werkzaamheden, maar is eveneens een verrijking van mijn bestaan. Als grafisch ontwerper werk ik per definitie ten dienste van de betalende opdrachtgever, als kunstenaar werk ik ten dienste van mezelf en kan ik mezelf tonen aan de buitenwereld zoals ik ben.”